View Earth from Satellite

این هم یک سایت بسیار جالب برای آنهایی که علاقه به سنجش از دور دارند .
شما میتوانید در این سایت ماهواره مورد نظر خود را انتخاب کرده و آخرین وضعیت کره زمین را از منظر این ماهواره مشاهده نمایید . این وب سایت امکانات جالب دیگری هم دارد .

 

                                         View Earth from Satellite 

 

 

 

 

به روز رسانی نقشه های منابع طبیعی به کمک عکس های ماهواره ای

پيشگفتار

با توجه به اهميت موضوع منابع طبيعي و علي الخصوص منابع تجديد شونده لازم است كه منابع موجود در كشور شناسائي و اطلاعات جامع و كافي در مورد آنها گردآوري شود تا برنامه ريزي در سطح كلان با توجه به پتانسيل و منابع موجود در هر منطقه صورت گيرد.

يكي از فاكتورهاي مهم منابع طبيعي پوشش گياهي موجود مي باشد كه ظهور آن در هر منطقه با توجه به پتانسيل خاك و شرايط اقليمي خاص با مناطق ديگر متفاوت خواهد بود و پوشش گياهي حاكم بر هر منطقه مي تواند در بحث آمايش سرزمين و تعيين كاربري اراضي بطور مستقيم يا غير مستقيم بر اقتصاد و اشتغال آن منطقه مؤثر باشد، لذا برنامه ريزي در سطح كلان را تحت الشعاع قرار مي دهد به همين منظور گردآوري اطلاعات در مورد منابع موجود در هر منطقه لازم و ضروري به نظر مي رسد.

عمده ترين راه تحليل اطلاعات هر منطقه به تصوير كشاندن اطلاعات بدست آمده به صورت نقشه مي باشد كه از دوره رنسانس در اختيار بشر قرار گرفته تا اشراف جامعي بر موضوع مورد مطالعه داشته باشد.

يكي از عمده ترين راه هاي استخراج اطلاعات براي توليد نقشه استفاده از تصاوير ماهواره اي مي باشد كه از گذشته هاي نه چندان دور در اختيار بشر قرار گرفته و با پيشرفت شگفت انگيز علم اكنون به صورت گسترده مورد استفاده قرار مي گيرد.

لذا با توجه به منابع موجود در هر منطقه و با تكيه بر امكانات و دانش كسب شده مي توان به سهولت منابع را به اطلاعات ارزنده اي تبديل كرد كه بتوان با استناد بر آنها براي حال و آينده برنامه ريزي نمود و با توجه به مطالعه جامع و كافي از منابع به نحو شايسته استفاده و براي آيندگان نيز توشه اي اندوخته شود.

 مقدمه

با توجه به اهميت پوشش گياهي و همچنين نياز موردي برخي سازمانها و ارگانهاي مربوطه در يك مقطع زماني مشخص، اطلاعات متعددي گردآوري شده است. اين اطلاعات شامل نقشه، عكس هوايي و تصاوير ماهواره اي و ... مي باشد و چون پديده پوشش گياهي جزء پديده هاي پويا بوده و به مرور زمان دچار تغيير و تحول خواهند شد لازم و ضروري است كه بعد از گذشت زمان - در يك بازه زماني مشخص - مجدداً اطلاعات به روز شوند و تغييرات موجود در طبيعت در منابع اطلاعاتي موجود درج شوند.

پروژه در دست اقدام با هدف بهنگام سازي نقشه هاي پوشش گياهي تهيه شده، بر آنست كه با كمترين خطاي ممكن با توجه به دقت نقشه تغييرات موجود در طبيعت را در نقشه ها اعمال نمايد و براي اين منظور هم از اطلاعات جانبي متعددي استفاده نموده است.

اطلاعات عمده استفاده شده براي توليد نقشه پوشش گياهي:

1- تصاوير سنجنده Aster از ماهواره Terra مربوط به سال 2005

اين سنجنده با توجه به قدرت تفكيك مناسب و تعدد باندهاي طيفي جهت توليد نقشه پوشش مورد استفاده قرار مي گيرد.

2- نقشه پوشش گياهي سازمان جنگلها، مراتع و آبخيزداري كشور كه در سال 1377 براي مناطق مختلف ايران تهيه شده است.

بدليل مرور زمان و بروز تغييرات طبيعي در محيط اصلاح اين نقشه ها لازم و ضروري به نظر مي رسد.

3- تصاوير ماهواره IRS-1D براي پر كردن مناطق خالي از تصاوير سنجنده Aster

اين تصاوير در صورت اختلاط باند Pan و Liss به دقت بالايي جهت تفسير نقشه پوشش مي رسند اما متأسفانه فاقد تعدد باندهاي طيفي مي باشند.

4- نقشه هاي 25000/1 سازمان نقشه برداري

از اين نقشه ها هم براي اعمال تصحيحات و هم براي تدقيق اطلاعات عوارض مختلف نقشه پوشش استفاده شده است.

ضمناً براي تدقيق هر چه بهتر اين نقشه از نقشه هاي مختلف كه توسط خود مشاور توليد شده (نقشه برجستگيهاي منطقه، شيب، جهت و هيپسومتري) و يا توسط مراكز دولتي ديگر توليد شده (نقشه هاي خاك، زمين شناسي، اقليم، كاربري اراضي مؤسسه تحقيقات جنگل و مرتع، پوشش مركز پژوهشهاي اقتصادي، سيل خيزي و ...) استفاده شده و در آينده نيز در بلوكهاي ديگر مورد استفاده قرار خواهد گرفت.

هدف

با توجه به منابع موجود و مطالعات در بخش پوشش گياهي و علي الخصوص بخش مرتع متأسفانه هنوز در سطح كشور سند يكپارچه و ملي از مراتع در دست نيست تا بتوان از آن در برنامه ريزيها استفاده نمود لذا تهيه چنين سند ملي در سطح كشور لازم و ضروري به نظر مي رسيد كه سازمان جنگلها، مراتع و آبخيزداري به اين امر همت گماشت.

با توجه به اهميت موضوع، هدف طرح در سطح كلان تهيه نقشه اي يكپارچه از مراتع موجود مي باشد كه براي نيل به اين هدف از اطلاعات و نقشه هاي پوشش گياهي دفتر مهندسي سازمان جنگلها، مراتع و آبخيزداري كشور و همچنين داده هاي به روز ماهواره اي استفاده شده است و بر اين اساس اقدام به بهنگام سازي اطلاعات موجود نموده تا نقشه تهيه شده بتواند براي توليد و ايجاد بانك اطلاعاتي مرتع به عنوان نقشه پايه مورد استفاده قرار گيرد.

روش مطالعه

با توجه به منابع و اطلاعات موجود و براي سهولت در پيشبرد كار، طرح فوق الذكر در چندين مرحله دنبال شد و هر مرحله منجر به تهيه لايه اطلاعاتي خاص گرديد كه در بخش خود به آنها اشاره خواهد شد.

پايه و اساس كار بر مبناي 8 شيت 250000/1 بنا شده كه عبارتند از:

اهواز، دزفول، خرم آباد، گلپايگان، اراك، آران، ساوه و تهران

با توجه به شرح خدمات توليد نقشه و مقياس نقشه هاي خروجي، هر بلوك 250000/1 به 6 شيت 100000/1 تبديل شده كه هر شيت 100000/1 خود شامل 16 فايل 25000/1 بوده كه هر كدام در مرحله اي از كار تهيه شده اند.

 

مرحله اول :

اين مرحله كه شامل استخراج لايه های مورد نياز از نقشه های 25000/1 و تبديل و يکپارچه سازی در قالب نقشه های 100000/1 بود در نرم افزارهاي Microstation و Autocad انجام شد.

نقشه هاي 25000/1 دارای فرمت DGN و در محیط میکرواستیشن تولید شده اند. هر نقشه 25000/1 دو بعدی به طور کلی شامل 9 فایل جداگانه می باشد که هر کدام عوارض خاص را در خود جای داده اند که در جدول زیر به تفکیک مشخص شده اند:

 

جدول 1-1: فايلهاي نقشه 25000/1 به همراه عوارض مربوط به آنها

 

ردیف	نام فایل	عوارض
1	نام نقشه A	هر نوع عارضه آبی و بلوکهای آن (رودخانه، مسيل و چاه و ...)
2	نام نقشه B	شبکه بندی، قالب بندی نقشه، نوشته های حاشيه نقشه
3	نام نقشه G	خطوط تراز، صخره، انواع جاده و ...
4	نام نقشه M	همه عوارض شهری (به جز جاده، نقاط ارتفاعی، خطوط انتقال نيرو و ...)
5	نام نقشه S	پوشش گياهی، زراعی، محدوده آنها و ...
6	راهنمای بلوک 25000/1 A	راهنمای عوارض آبی نقشه
7	راهنمای بلوک 25000/1 G	راهنمای عوارض زمينی نقشه
8	راهنمای بلوک 25000/1 M	راهنمای عوارض شهری، انسانی نقشه
9	راهنمای بلوک 25000/1 S	راهنمای پوشش گياهی نقشه

 

در شكل 1-1 يك نقشه 100000/1 از عوارض آبي مشاهده مي شود كه خود شامل 16 نقشه 25000/1 مي باشد.

همانطور كه ملاحظه مي كنيد بدليل فقدان لايه هاي اطلاعاتي در برخي مناطق نقشه هاي 100000/1 ناقص توليد شده اند كه اين موضوع طي نامه هائي به دفتر مهندسي گزارش شده است.

شكل 1-1: نقشه 100000/1 از عوارض آبي بلوك 57

 

 

شكل 2-1: نقشه 100000/1 از عوارض آبي بلوك 76 با كمبود يك فايل

بعد از تهيه نقشه هاي اوليه در گام بعدي اقدام به تفكيك عوارض موجود در اين لايه ها گرديد كه هر كدام از نقشه هاي 100000/1 تهيه شده بر اساس جدول 2-1 به نقشه هاي 100000/1 ديگري تبديل شدند كه فقط شامل عوارض خاصي چون آبراهه، رودخانه، چشمه، كانال و يا درياچه در بخش عوارض آبي بودند. در نقشه هاي ديگر نيز (نقشه هاي B ، G و ...) چنين اقداماتي صورت گرفت.

 

شكل 3-1: نقشه 100000/1 رودخانه هاي شيت 5 بلوك 76

 

ادامه دارد . . .

 

سنجش از دور

 

طبقه بندی ماهواره های دور کاوی از نظر مدار

 

1-     ماهواره های زمین آهنگ : موضع آنها نسبت به زمین ثابت است و در محدوده دید ثابتی نسبت به یک ایستگاه دریافت زمینی قرار دارند . مانند ماهواره های هواشناسی که در ارتفاع 36000 کیلومتری سطح زمین قرار دارند.

2-     ماهواره های خورشید آهنگ : این ماهواره ها تقریبا هر بیست روز یک بار بر فراز نقطه ای از سطح زمین عبور میکنند که در همان زمان خورشید هم از آن نقطه میگذرد. مانند ماهواره های دور کاوی که تصاویر رقومی برداشت می نمایند و در ارتفاع 700 الی 900 کیلومتری سطح زمین قرار دارند.

3-     ماهواره های مدار پایین : مانند شاتل فضایی و ماهواره کاسموس و اکثر ماهواره های ویژه رصدهای نظامی و جاسوسی که زمین را در ارتفاعی بین 200 تا 300 کیلومتر دور می زنند.

 

طبقه بندی سنجنده ها

طبقه بندی سنجنده ها بر اساس هندسه تشکیل تصویر

 

یک قاب (frame) به چهار روش زیر میتواند تشکیل شود:

1- دوربین فضایی : مدل تمام قاب به صورت سیستم تصویر مرکزی ، حالت متداول در معادلات فتوگرانمتری است که منجر به تهیه عکس های هوایی می شوند . مانند دوربین های

KFA-1000 ,KFA-3000 , TK-350 و غیره .

 

2- سنجنده های Pushbroom : شامل یک سری آشکار ساز خطی در صفحه کانونی عدسی می باشد و المانهای توجیه خارجی هر خط با خط مجاور متفاوت است . مانند سنجنده های ماهواره MOMS-SPOT-IRS و غیره .

 

4- سنجنده های Whisk Broom : این سنجنده یک یا چند پیکسل را در یک زمان ثبت می نماید . مانند سنجنده های ماهواره Landsat .

 

5- سیستم های تصویر برداری رادار : سیستم رادار برای تهیه تصویر نواری شکل ، پالس هایی را به صورت متوالی و پی در پی توسط آنتن ویژه ای به طرف سطح زمین می فرستند. سیستم رادار میتواند با اندازه گیری مدت زمتان ارسال و بازگشت پالس ها و محاسبه اختلاف زمان رفت و برگشت این پالس ها فاصله پدیده مورد نظر را تعیین ، و تصویر را تشکیل دهد. هر چه پدیده دورتر باشد تاخیر زمانی بین پالس های ارسالی و پالس های دریافتی بیشتر میشود . عوارض توپوگرافی مانند خط الراس ، خط القعرها جزء پر اثر ترین عوارض بر روی جواب رادارمی باشد . اختلاف ارتفاع زمین با عث اعوجاج بسیار زیادی در تصاویر راداری میشود.